Lưu lượng kế Coriolis là thiết bị đo lưu lượng khối lượng (kg/h, t/h) của chất lỏng hoặc khí chảy qua ống, dựa trên hiệu ứng Coriolis – lực quán tính xuất hiện khi một vật chuyển động trong hệ đang quay hoặc dao động. Thiết bị còn được gọi là đồng hồ đo lưu lượng khối lượng, đồng hồ Coriolis hay mass flow meter.
Khác với điện từ, siêu âm, turbine (đo vận tốc rồi quy ra thể tích), Coriolis cho kết quả khối lượng trực tiếp – không cần bù nhiệt độ, áp suất hay tỷ trọng. Xem vị trí của Coriolis giữa các công nghệ khác tại bài các loại lưu lượng kế trên thị trường.
2. Nguyên lý hoạt động
Nét liền: ống đo đứng yên. Nét đứt cam: ống bị xoắn khi có dòng chảy (phóng đại để dễ hình dung).
Bước 1 – Kích dao động: bộ kích (cuộn dây + nam châm) làm ống đo rung nhẹ ở tần số cộng hưởng riêng.
Bước 2 – Hiệu ứng Coriolis: khi chất lỏng chảy qua, nửa ống phía vào bị chậm lại, nửa phía ra bị đẩy nhanh hơn → ống bị xoắn nhẹ.
Bước 3 – Đo lệch pha: hai cảm biến A và B đặt ở phía vào và phía ra ghi nhận dao động lệch nhau một khoảng thời gian Δt. Δt tỉ lệ thuận với lưu lượng khối lượng.
Bước 4 – Đo tỷ trọng: tần số cộng hưởng của ống phụ thuộc tổng khối lượng ống + chất lỏng bên trong → chất lỏng nặng hơn thì tần số thấp hơn → suy ra tỷ trọng.
Bước 5 – Bù nhiệt độ: cảm biến nhiệt trên ống đo dùng để bù độ cứng của vật liệu ống và cung cấp thêm giá trị nhiệt độ môi chất.
Từ 3 giá trị đo, bộ chuyển đổi tính thêm
Lưu lượng thể tích = lưu lượng khối lượng ÷ tỷ trọng.
Nồng độ của dung dịch hai thành phần (ví dụ °Brix của siro đường, % cồn, % NaOH) khi có bảng tỷ trọng – nồng độ.
Tổng khối lượng, tổng thể tích, điều khiển chiết rót theo mẻ.
3. Cấu tạo và các kiểu ống đo
Bộ phận
Chức năng
Ống đo (1 hoặc 2 ống)
Nơi chất lỏng chảy qua và dao động; vật liệu thường là inox 316L, với hóa chất mạnh dùng hợp kim niken (Hastelloy)
Bộ kích dao động (driver)
Duy trì dao động ở tần số cộng hưởng
2 cảm biến dao động (pick-off)
Đo dao động phía vào và phía ra để tính lệch pha
Cảm biến nhiệt độ
Bù ảnh hưởng nhiệt lên độ cứng ống; xuất giá trị nhiệt độ
Vỏ bảo vệ (housing)
Bảo vệ ống đo, giảm ảnh hưởng rung và môi trường
Bộ chuyển đổi (transmitter)
Tính khối lượng, tỷ trọng, thể tích; hiển thị; xuất 4–20 mA, xung, Modbus, HART
Kiểu ống đo
Ưu điểm
Lưu ý
Ống cong (chữ U, Ω, delta…)
Độ nhạy cao, đo tốt lưu lượng nhỏ; phổ biến nhất
Cần lắp đúng hướng để không đọng khí hoặc cặn
Ống thẳng
Dễ xả sạch, dễ vệ sinh, tổn thất áp thấp – hợp thực phẩm, dược
Độ nhạy thấp hơn ống cong ở lưu lượng nhỏ
Ống đôi (2 ống song song)
Hai ống dao động ngược pha, cân bằng tốt, ít bị rung ngoài ảnh hưởng
Dòng chia đôi – chú ý chất lỏng có hạt rắn
4. Ưu điểm và giới hạn
Ưu điểm
Đo trực tiếp khối lượng – chính xác cao, độ lặp lại tốt.
Đo cùng lúc khối lượng, tỷ trọng, nhiệt độ, thể tích.
Không phụ thuộc độ dẫn điện, độ nhớt, biên dạng dòng chảy.
Không cần đoạn ống thẳng trước/sau.
Không có bộ phận quay – ít mòn, ít bảo trì.
Dải đo rộng, đo được hai chiều.
Giới hạn
Giá đầu tư cao hơn các loại khác cùng cỡ.
Có tổn thất áp, tăng mạnh với chất lỏng nhớt.
Bọt khí lẫn trong chất lỏng làm số đo dao động.
Nhạy với rung đường ống và ứng suất lắp đặt.
Cỡ lớn (đường ống rất to) ít lựa chọn và rất đắt.
Khí áp suất thấp cho tín hiệu yếu.
5. Ứng dụng của lưu lượng kế Coriolis
Ngành / ứng dụng
Vì sao dùng Coriolis
Chiết rót, định lượng theo kg
Bán hàng theo khối lượng; không bị sai do nhiệt độ làm thay đổi thể tích
Pha trộn theo tỉ lệ
Pha hóa chất, sơn, keo, nhựa resin + chất đóng rắn theo đúng tỉ lệ khối lượng
Giao nhận xăng dầu, LPG, hóa chất lỏng
Độ chính xác cao, đo cả tỷ trọng để kiểm tra chất lượng
Thực phẩm – đồ uống
Siro, dầu ăn, sữa, nước ép, sô-cô-la; đo °Brix/tỷ trọng ngay trên đường ống
Hóa chất, dược phẩm
Môi chất ăn mòn, không dẫn điện, thay đổi độ nhớt; mẻ phản ứng cần chính xác
Nhiên liệu đốt lò, máy phát
Theo dõi tiêu hao dầu FO/DO theo kg để tính suất tiêu hao nhiên liệu
6. So sánh Coriolis với điện từ, bánh răng ô van, nhiệt khối lượng
Đặt lưu lượng thường dùng vào khoảng giữa dải đo. Cỡ Coriolis thường nhỏ hơn đường ống một hoặc hai cấp.
2
Kiểm tra sụt áp
Tính sụt áp ở lưu lượng lớn nhất và độ nhớt cao nhất (ví dụ dầu nguội buổi sáng). Phải nằm trong khả năng của bơm.
3
Vật liệu ống đo
Inox 316L cho đa số ứng dụng; hợp kim niken cho axit, clorua. Gửi tên hóa chất, nồng độ, nhiệt độ để kiểm tra tương thích.
4
Nhiệt độ, áp suất
Kiểm tra giới hạn nhiệt độ – áp suất của ống đo và mặt bích; môi chất nóng có thể cần bộ chuyển đổi tách rời.
5
Yêu cầu vệ sinh
Thực phẩm, dược: ưu tiên ống thẳng hoặc tự xả sạch, kết nối clamp, bề mặt đánh bóng.
6
Tín hiệu và khu vực lắp
4–20 mA, xung, Modbus RS485, HART; khu vực cháy nổ chọn bản có chứng nhận phòng nổ.
8. Lắp đặt lưu lượng kế Coriolis đúng cách
1
Chất lỏng: không để đọng khí
Ống cong lắp ngang thì phần cong quay xuống dưới; hoặc lắp ống đứng với dòng chảy đi lên để khí thoát ra.
2
Khí: không để đọng chất lỏng
Ngược lại với chất lỏng: phần cong quay lên trên để hơi ngưng tụ tự chảy ra.
3
Cố định ống chắc chắn
Đỡ ống hai bên đồng hồ; không để đồng hồ gánh trọng lượng ống; mặt bích thẳng hàng, không ép lệch.
4
Tránh nguồn rung
Đặt xa bơm, máy nén, van đóng nhanh; dùng khớp mềm/đỡ ống chống rung nếu cần.
5
Giữ áp suất phía sau
Van điều tiết đặt sau đồng hồ, giữ áp đủ cao để không sinh bọt khí, không bay hơi.
6
Hiệu chỉnh điểm không (zero)
Lắp van chặn để có thể cho ống đầy và đứng yên, thực hiện zero tại hiện trường sau khi lắp.
9. Thông tin cần gửi khi hỏi giá lưu lượng kế Coriolis
Thông tin
Ví dụ
Môi chất, tỷ trọng, độ nhớt
Dầu FO, 0,95 kg/L, 180 cSt ở 50 °C
Lưu lượng min – thường – max
500 – 2.000 – 3.000 kg/h
Áp suất, nhiệt độ làm việc
8 bar, 80 °C
Sụt áp cho phép
≤ 1 bar
Cỡ ống, kiểu nối
DN40 mặt bích PN16 / clamp
Tín hiệu, nguồn, khu vực
4–20 mA + xung, Modbus; 24 VDC; khu vực có phòng nổ?
Mục đích
Giám sát, chiết rót theo mẻ, pha trộn hay giao nhận thương mại
10. Câu hỏi thường gặp về lưu lượng kế Coriolis
Lưu lượng kế Coriolis đo được những gì?
Đo trực tiếp lưu lượng khối lượng (kg/h, t/h), đồng thời đo tỷ trọng và nhiệt độ của chất lỏng. Từ đó bộ chuyển đổi tính ra lưu lượng thể tích và, với một số ứng dụng, nồng độ (ví dụ °Brix, % khối lượng).
Coriolis có đo được chất lỏng không dẫn điện, dầu không?
Được. Coriolis không phụ thuộc độ dẫn điện hay độ nhớt nên đo tốt dầu, dung môi, nhựa resin, siro, nước RO – những môi chất mà lưu lượng kế điện từ không đo được.
Lưu lượng kế Coriolis có cần đoạn ống thẳng không?
Hầu như không, vì phép đo không phụ thuộc biên dạng dòng chảy. Điều quan trọng hơn là cố định ống chắc chắn, tránh rung và lắp đúng hướng để không đọng khí hoặc chất lỏng trong ống đo.
Vì sao cỡ đồng hồ Coriolis thường nhỏ hơn cỡ đường ống?
Coriolis được chọn theo lưu lượng và tổn thất áp cho phép, không theo cỡ ống. Ống đo nhỏ hơn cho tín hiệu mạnh và chính xác hơn ở lưu lượng thấp; chỉ cần kiểm tra sụt áp ở lưu lượng lớn nhất và độ nhớt cao nhất vẫn nằm trong giới hạn của bơm.
Bọt khí ảnh hưởng thế nào đến Coriolis?
Bọt khí lẫn trong chất lỏng làm ống dao động không đều, số đo khối lượng và tỷ trọng dao động. Nên bố trí bộ tách khí, giữ áp suất đủ để khí không thoát ra, và lắp sao cho khí không đọng lại trong ống đo.
Khi nào nên chọn Coriolis thay vì điện từ hay bánh răng ô van?
Khi cần đo hoặc giao nhận theo khối lượng, cần độ chính xác cao, cần đo thêm tỷ trọng/nồng độ, hoặc môi chất thay đổi độ nhớt, nhiệt độ liên tục. Nếu chỉ cần đo thể tích nước, nước thải thì điện từ kinh tế hơn; đo dầu thể tích đơn thuần thì bánh răng ô van là đủ.
Sản phẩm đo lưu lượng dầu, hóa chất, khí và bộ định lượng tại Cao Việt Cường
Bấm vào sản phẩm để xem thông số, tài liệu. Giá: liên hệ báo giá theo model và số lượng.
Gửi cho Cao Việt Cường: môi chất, cỡ ống (DN), lưu lượng min – max, áp suất, nhiệt độ, tín hiệu ra cần có. Kỹ sư sẽ chọn model, kiểm tra vận tốc trong ống và gửi báo giá kèm CO/CQ.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ KỸ THUẬT CAO VIỆT CƯỜNG
MST: 0305915322 đăng ký lần đầu ngày 20 tháng 08 năm 2008 tại STC TP Hồ Chí Minh
Trụ sở chính: 160A Lê Thiệt, Phường Phú Thọ Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Hotline / Zalo: 0908 507 021 – 0909 951 237
Điện thoại: (028) 3813 4681/82 – Fax: (028) 3813 4680
Email: sales@caovietcuong.com